Diyabetik periferal nöropatisi olan hastalarda uyku kalitesi, yaşam kalitesi, anksiyete ve depresyon durumlarının değerlendirilmesi


Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Manisa Celal Bayar Üniversitesi, TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AHSEN DUYGU YETUT

Danışman: ELİF BÖREKCİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş ve Amaç: Kronik ağrı durumlarında uyku bozukluğu, anksiyete ve depresyon durumları eş zamanlı olarak ortaya çıkabilmektedir. Bu çalışmayı yapmaktaki amacımız kronik ağrı nedenlerinden biri olan ağrılı diyabetik periferik nöropatinin tip 2 DM'li hastalarda uyku kalitesi, yaşam kalitesi, anksiyete ve depresyon üzerine etkisini araştırmak ve ağrının şiddeti ile bu durumların ciddiyeti arasında bir korelasyon olup olmadığını saptayabilmektir. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışmaya 16/02/2023- 16/08/2023 tarihleri arasında İç Hastalıkları ve Endokrinoloji- Metabolizma Bilim Dalı polikliniklerine başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 51 ağrılı periferik nöropatisi olan ve 51 ağrılı nöropatisi olmayan toplam 102 tip 2 DM' li hasta dahil edilmiştir. Tüm hastaların tıbbi öyküsü ve demografik bilgileri alınmış, sistem sorgulamaları ve fizik muayeneleri yapılmış, rutin laboratuar tetkikleri istenmiştir. Tüm hastalar ağrılı periferik nöropati açısından anamnez, fizik muayene ile birlikte DN4 anketi kullanılarak taranmıştır. DN4 anketinde 4 ve üzeri puan alarak nöropatik ağrısı olduğu saptanan hastalarda DM nöropati varlığı ayrıca EMG ile teyit edilmiştir. Her iki gruba sırasıyla uyku kalitelerini, yaşam kalitelerini, anksiyete ve depresyon durumlarını değerlendirmek ve grupları karşılaştırmak amacıyla Türkiye'de güvenilirlik ve genel geçerlik çalışmaları yapılmış olan Pittsburgh uyku kalitesi indeksi, SF-12v2 yaşam kalitesi ölçeği, Hastane anksiyete ve depresyon (HAD) ölçeği yüz yüze anket görüşmesi yoluyla uygulanmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi SPSS 21.0 bilgisayar istatistik paket programı ile yapılmıştır. Her iki grubun verileri tanımlayıcı istatistikler (sayı, yüzde dağılımı, ortalama, standart sapma vb.), bağımsız gruplarda t testi (normal dağılım sağlanmazsa Mann Whitney U testi), ki kare testi kullanılarak karşılaştırılmıştır. Ayrıca ağrılı nöropatisi olan grupta ağrının yoğunluğu ile uyku kalitesi, yaşam kalitesi ve anksiyete-depresyon durumları arasındaki ilişki pearson korelasyon testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Yaş ve cinsiyet dağılımı açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p>0.05). Ağrılı nöropatisi olan hastalar ile nöropatisi olmayanlar laboratuar tetkikleri açısından karşılaştırıldığında; ağrılı nöropatisi olan grupta albumin ve sodyum değerleri daha düşük iken ( sırasıyla p=0.02 ve p=0.03) HbA1c değeri daha yüksek saptandı (p= 0.02). Her iki grup HAD ölçeği ile anksiyete ve depresyon durumları açısından incelendiğinde; HAD depresyon skoru ağrılı nöropatisi olan hastalarda 10.54 ± 1.67, olmayanlarda ise 5.92 ± 2.47 olarak (p<0,001); HAD anksiyete skoru ise ağrılı nöropatisi olan hastalarda 10.70 ± 2.11, olmayanlarda 6.05 ± 2.70 olarak saptandı (p<0.001). Uyku kaliteleri açısından gruplar karşılaştırıldığında ağrılı nöropati grubunun PUKI ve alt bileşenlerinin ortalama skorları nöropatisi olmayan gruba kıyasla anlamlı olarak yüksek yani uyku kaliteleri daha kötü saptandı (p<0.001). Hastaların yaşam kaliteleri SF12v2 yaşam kalitesi ölçeği ile karşılaştırıldığında ise ağrılı nöropatisi olan grubun yaşam kalitesinin daha düşük olduğu gözlendi (p<0.001). Ayrıca ağrılı nöropatisi olan grupta ağrının yoğunluğunu gösteren DN4 skoru ile SF12 mental skor özet puanı (r=0.40) ve PUKI toplam puanı (r=0.38) arasında pozitif yönde orta düzeyde bir korelasyon bulundu. Sonuç: Çalışma sonuçlarımıza göre; diyabetik nöropatiye bağlı ağrıları olan hastaların, nöropatik ağrı yakınması olmayanlara kıyasla uyku ve yaşam kaliteleri bozulmakta, ayrıca bu hastalarda anksiyete ve depresyon gibi psikiyatrik rahatsızlıklar daha fazla gözlenmektedir. Bununla birlikte ağrı yakınmalarının şiddeti arttıkça uyku kalitesi ve mental açıdan yaşam kalitesi giderek bozulmaktadır. Diyabeti olan hastalarda komplikasyonların önlenmesi bu olumsuz durumların gelişmesini engellemesi açısından önemlidir. Çalışma sonuçlarımız ağrılı diyabetik periferal nöropatisi olan hastalarda bu olumsuz durumların erken farkındalığı ve erken tedavisi açısından klinisyenlere yol gösterici niteliktedir. Anahtar kelimeler: diyabetik periferal nöropati, DN4, HAD, PUKI, SF12v2