Böbrek nakli olan hastalarda ilaç uyumu ve sosyal desteğin yaşam kalitesi ile ilişkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Manisa Celal Bayar Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NERGİS DURSUN
Danışman: EMEL YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Araştırma böbrek nakli olan hastalarda ilaç uyumu ve algılanan sosyal desteğin yaşam kalitesi ile ilişkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Gereç ve Yöntem: Araştırma tanımlayıcı kesitsel türdedir. Çalışmaya Türkiye'nin batı bölgesindeki bir Eğitim ve Araştırma Hastanesi organ nakli bölümünde böbrek nakli yapılan ve nakil sonrası takip edilen 220 hasta dahil edildi. Araştırma verileri, Kişisel Bilgi Formu, İmmunsupresif Tedaviye Uyum Ölçeği (İTUÖ), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ve Yaşam Kalitesi Ölçeği (SF-12) ile toplandı. Veriler tanımlayıcı istatistikler, tek değişkenli ve çok değişkenli analizler ile değerlendirildi. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 kabul edildi. Bulgular: Böbrek nakli yapılan hastaların ÇBASDÖ alt boyutları puan ortalamaları ile aile desteği: 21,31±7,36, arkadaş desteği: 20,15±6,93, özel insan desteği: 21,01±7,01, toplam ölçek puanı 62,46±20,88 olarak saptandı. İmmunsupresif Tedaviye Uyum Ölçeği puan ortalaması 11,00±1,42, SF-12 Fiziksel Özet Skor 48,24±10,71 ve Mental Özet Skor 46,72±10,50 olarak belirlendi. Araştırmaya katılan hastaların SF-12 fiziksel özet puanını etkileyen etmenler incelendiğinde; ÇBASDÖ puanının her bir birimlik artışının yaşam kalitesini 1.08(1.05-1.12) kat, İTUÖ puanın her bir birimlik artışının yaşam kalitesini 2,72(1,72- 4,31) kat artırdığı saptandı. Bunların dışında da SF-12 fiziksel özet puanını nakil sonrası tekrar hastaneye yatışın 0,20(0,08-0,49) kat ve immunsupresif tedavi engeli olan hastaların 0,31(0,11-0,84) kat azalttığı belirlendi. Sonuçlar: Araştırma sonucunda; böbrek nakli olan hastaların İST'ye uyum ve algılanan destek düzeylerinin yüksek ve yaşam kalitelerinin orta olduğu bulundu. Böbrek nakli sonrasında hastaların İTU ve algılanan sosyal destek düzeylerinin yaşam kalitelerini etkilediği saptandı. Yaşam kalitesini artırmaya yönelik eğitimlerin planlanması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Böbrek nakli, sosyal destek, ilaç uyumu, yaşam kalitesi