Sağlıklı donörlerde trombosit aferezinin bazı biyokimyasal parametreler ve QTc dispersiyonu üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Manisa Celal Bayar Üniversitesi, TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2008
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ENDER YILMAZ
Danışman: HAYRİYE MİNE MİSKİOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Aferez işleminin donörlerde, işlemde verilen sitrata bağlı olarak hipokalsemiye ve QT uzamasına yol açtığı bilinmektedir. QT ve düzeltilmiş QT (QTc) uzamasının ciddi aritmilerle ve mortaliteyle ilişkili olduğu bilinmekte olup QTc dispersiyonunun (QTcd) ise homojen olmayan ventriküler repolarizasyonun daha iyi bir göstergesi olduğu ve ventriküler aritmiler için bağımsız bir risk faktörü olarak değerlendirilebileceği ileri sürülmektedir. Aferez işleminin sağlıklı donörlerde iyonize Ca ve Mg düzeyinde düşüşe ve parathormon (PTH) düzeylerinde artışa da neden olduğu bilinmektedir. Aynı zamanda, PTH düzeyinin kemik yapım-yıkım parametreleri olan osteoprotegerin/RANKL sistemi ile ilişkisini gösteren yayınlar mevcuttur. Ayrıca, son zamanlarda osteoprotegerinin (OPG) kardiyovasküler ve aterosklerotik olaylarla ilişkisini ortaya koyan çalışmalar da dikkati çekmektedir. Bu bilgilerin ışığında, bu çalışmamızda, sağlıklı donör trombosit aferezinin QTc dispersiyonu ve serum PTH, magnezyum, kalsiyum, OPG/RANKL sistemi üzerine etkilerini incelemeyi amaçladıkÇalışmada, yaşları 22-54 arasında değişen 36 sağlıklı trombosit aferez donörünün aferez öncesi, aferezin 1. saatinde ve aferez bitiminden 30 dakika sonra EKG kayıtları alınarak QTc dispersiyonu ölçüldü. Yine aynı zamanlarda donörlerin serum Na, K, Ca, iyonize Ca, Mg, alkalen fosfataz (ALP), kemik alkalen fosfataz (BALP), OPG, RANKL, C-reaktif protein (CRP) ve PTH ölçümleri için kan örnekleri alındıQTc dispersiyonu ölçümlerinde, aferez öncesi ortalama QTc dispersiyonu değeri 57.722 ±24.742 iken; aferezin 1. saatindeki ölçümlerde ortalama 46.167 ± 25.892 bulunmuştur. Bu düşüş istatistiksel olarak anlamlıdır (p=0.009). Buna karşın aferez sonrası 30. dakikadaki QTc dispersiyonu ortalaması 61.639±24.643 olup, bu değerin aferez öncesi ölçümlere benzer olduğu görülmüştür (p=0.319). Aferezin 1. saatinde 40 yaş ve üzeri gruptaki donörler arasında, 40 yaş altı gruba göre daha fazla oranda uzamış QTcd saptanmıştır (p=0.035Aferezden önce, aferezin 1. saatinde ve aferez bitiminden 30 dakika sonra yapılan ölçümlerde, donörlerin Na, K, Ca, Mg ve iyonize Ca değerlerinde ve CRP ve RANKL değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir değişiklik saptanmamıştır. OPG de ise, aferez öncesi ile karşılaştırıldığında hem aferezin 1. saatinde, hem de aferez bitiminde istatistiksel olarak anlamlı düşme görülmüştür (sırasıyla p=0.027 ve p=0.013). PTH düzeyinin de aferezin 1. saatinde yükseldiği, aferez bitiminde de bu yüksekliğin devam ettiği görülmüştür (sırasıyla p= 0.0001 ve p=0.001). Yine, ALP ve BALP düzeylerinin de aferez sırasında ve aferez sonrasında istatistiksel olarak anlamlı düşme gösterdiği görülmüştür (ALP için sırasıyla p=0.0001 ve p=0.0001; BALP için sırasıyla p=0.018 ve p=0.014Literatürde, donör trombosit aferez işleminin QTc dispersiyonuna etkisi konusunda yayına rastlanmadığı gibi, aferezin OPG/RANKL sistemi üzerine etkisini gösteren bir çalışma da bulunmamaktadır. Çalışmamızda, donör trombosit aferezi ile ilişkili klinik açıdan önemli bir EKG değişikliği gözlenmemiştir. Aferez işlemi sırasında QTc uzaması saptanmasına karşın, QTcd'de işlem sırasında kısalma olmakta ve ardından tekrar başlangıç düzeylere dönmektedir. Bu durumun, genel olarak aferezle ilişkili önemli olumsuz kardiyak sonuçlar görülmemesini açıklayabileceği düşünülmüştür. Her ne kadar donör grubumuzun yaş ortalaması genç ise de, çalışmamızda 40 yaş üstündeki bireylerde aferez sırasında daha fazla uzamış QTcd görülmesi, bu bireylerin işlem sırasında daha yakından izlenmesi gerekebileceğini düşündürmüştür. Yine bu çalışmada, PTH/ OPG/RANKL sisteminin donör trombosit aferezinden etkilendiğinin gösterilmiş olması, bu işlemin donörlerde uzun vadedeki etkilerinin araştırılmasının ve özellikle tekrarlayan aferez işlemlerinin kemik metabolizması ve kardiyovasküler sistemde yapabileceği değişikliklerin incelenmesinin yararlı olabileceğini düşündürmektedir.