MENDERES DÖNEMİ HÜKÜMET PROGRAMLARINDA SANATIN YERİ: 1950-1960 ARASI KISA DÖNEM ANALİZİ


Creative Commons License

Akyol B.

SANAT TARIHI DERGISI, cilt.24, sa.2, ss.161-174, 2015 (TRDizin)

Özet

Türkiye, 1946-1960 yılları arasında, siyasi açıdan bir değişim yaşamaktaydı. 1945 yılında çok partili hayata geçiş, 1946 yılında Demokrat Parti’nin kurulması, Türkiye’nin politik hayatında önemli dönemeçlerdir. 1950 seçimlerinde 27 yıllık Cumhuriyet Halk Partisi iktidarı yerini Demokrat Parti’ye bırakmıştır. Bu tarihten sonra ülke yönetiminde artık yeni aktörler işbaşındadır. Bu değişim sadece bir kadro değişimi olarak kalmaz ve ülkede siyasetten ekonomiye, eğitimden sanata, sosyal hayatın her kademesinde değişimler kendini göstermeye başlar. Bu çalışmada temel amaç, 1950-1960 yılları arasında kurulan hükümetlerin kültür politikalarının ve bu politikaların sanatı nasıl etkilediğinin dönemin gazete ve dergilerinde yapılan arşiv çalışması sonucu araştırılmasıdır. Çalışma yapılırken hükümet programları için Resmi Gazete’ye başvurulmuş, ardından hükümet programlarında yer alan sanat konusunun hükümet icraatlarına ne kadar yansıdığının araştırılması için ise 1950-1960 yılları arasında yayınlanan 4 adet gazete ve 33 adet dergi incelenmiştir. Çalışmanın başlığında belirtilen karşılaştırmalı analizden kasıt; sanatın hükümet programlarındaki yeri ile gazete ve dergilere yansımalarının karşılaştırmasıdır. Karşılaştırmalı analizin ilk kısmında öncelikle 1950-1951 tarihleri arasında görevde olan I. Menderes Hükümeti’nin programı ele alınmış, program dahilinde kültür ve sanata ne kadar yer verildiği incelenmiş ve icraatların yazılı basında nasıl yer bulduğu araştırılmıştır. Ardından 1951-1954 tarihleri arasında görevde olan 2. Menderes Hükümeti, 1954-1955 tarihleri arasında görevde olan 3. Menderes Hükümeti, 1955 1957 tarihleri arasında görevde olan 4. Menderes Hükümeti ve son olarak 1957-1960 tarihleri arasında görevde olan 5. Menderes Hükümeti’nin resmi programında sanat konusuna verilen yer araştırılarak, I. Menderes Hükümeti için yapılan analiz tekrarlanmıştır. Hükümet programları ve dönemin gazete ve dergilerinin karşılastırılmasıyla yapılan inceleme sonucu ortaya çıkan bulgular eşliğinde, 1950-1960 yılları arasında hükümet programlarında sanatın yerinin karşılaştırmalı bir analizinin sunulması amaçlanmıştır.