OVX ve GVZ RİSK ÖLÇÜTLERİ İLE BIST100 ENDEKSİ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ


AYCAN B. B., BİLGEN U.

Turkuaz Uluslararası Sosyo-Ekonomik Stratejik Araştırmalar Dergisi, vol.7, no.1, pp.15-31, 2025 (Peer-Reviewed Journal)

Abstract

Finansal piyasalarda risk yönetimi ve yatırım kararlarının doğru bir şekilde şekillendirilmesi, özellikle artan belirsizlikler ve küresel ekonomik dalgalanmalar karşısında büyük önem taşımaktadır. Bu süreçte, piyasalardaki belirsizlikleri ölçmek ve yatırımcılara rehberlik etmek amacıyla çeşitli finansal endeksler geliştirilmiştir. Bu endeksler, genel olarak “Küresel Risk Göstergeleri” olarak adlandırılmakta ve farklı piyasalardaki oynaklık düzeylerini anlamak için kullanılmaktadır. Özellikle hisse senedi piyasaları, emtia piyasaları ve diğer finansal varlıklardaki belirsizlikleri ölçmek için bu göstergeler, yatırımcılar ve analistler tarafından sıklıkla takip edilmektedir. Hisse senedi piyasalarındaki belirsizliği ölçmek için öne çıkan göstergeler arasında OVX (Ham Petrol Volatilite Endeksi) ve GVZ (Altın Volatilite Endeksi) yer almaktadır. Enerji piyasalarındaki önemli göstergelerinden OVX, Ham petrol piyasasındaki fiyat oynaklığını ölçen bir endekstir. Bu endeks petrol fiyatlarındaki oynaklığı ölçerek enerji piyasalarındaki belirsizlik düzeyini göstermektedir. Kıymetli maden piyasalarındaki önemli göstergelerden olan GVZ ise altın piyasasındaki fiyat oynaklığı seviyesini gösteren bir endekstir.
Bu çalışma, finansal piyasa risk göstergeleri olan OVX (Ham Petrol Volatilite Endeksi) ve GVZ (Altın Volatilite Endeksi) ile BIST100 endeksi getirileri arasındaki nedensellik ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, 22 Aralık 2019 – 16 Şubat 2025 tarihleri arasındaki 270 haftalık veri seti kullanılmıştır. Bu bağlamda Toda-Yamamoto Nedensellik testi kullanılarak analizler gerçekleştirilmiştir. OVX ve GVZ endekslerindeki volatilite değişimlerinin BIST100 getirilerini öngörmede istatistiksel açıdan anlamlı ve ne kadar etkiye sahip olduğunu tespit etmek için yapılan bu çalışmada, bulgular ışığında, OVX ve GVZ değişkenlerinden; OVX değişkeninden BIST100 endeksi getirisine bir Granger nedensellik ilişkisi söz konusu değilken, GVZ değişkeninden BIST100R’a ise Granger nedeni olduğu tespit edilmiştir.

Finansal piyasalarda risk yönetimi ve yatırım kararlarının doğru bir şekilde şekillendirilmesi, özellikle artan belirsizlikler ve küresel ekonomik dalgalanmalar karşısında büyük önem taşımaktadır. Bu süreçte, piyasalardaki belirsizlikleri ölçmek ve yatırımcılara rehberlik etmek amacıyla çeşitli finansal endeksler geliştirilmiştir. Bu endeksler, genel olarak “Küresel Risk Göstergeleri” olarak adlandırılmakta ve farklı piyasalardaki oynaklık düzeylerini anlamak için kullanılmaktadır. Özellikle hisse senedi piyasaları, emtia piyasaları ve diğer finansal varlıklardaki belirsizlikleri ölçmek için bu göstergeler, yatırımcılar ve analistler tarafından sıklıkla takip edilmektedir. Hisse senedi piyasalarındaki belirsizliği ölçmek için öne çıkan göstergeler arasında OVX (Ham Petrol Volatilite Endeksi) ve GVZ (Altın Volatilite Endeksi) yer almaktadır. Enerji piyasalarındaki önemli göstergelerinden OVX, Ham petrol piyasasındaki fiyat oynaklığını ölçen bir endekstir. Bu endeks petrol fiyatlarındaki oynaklığı ölçerek enerji piyasalarındaki belirsizlik düzeyini göstermektedir. Kıymetli maden piyasalarındaki önemli göstergelerden olan GVZ ise altın piyasasındaki fiyat oynaklığı seviyesini gösteren bir endekstir.
Bu çalışma, finansal piyasa risk göstergeleri olan OVX (Ham Petrol Volatilite Endeksi) ve GVZ (Altın Volatilite Endeksi) ile BIST100 endeksi getirileri arasındaki nedensellik ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, 22 Aralık 2019 – 16 Şubat 2025 tarihleri arasındaki 270 haftalık veri seti kullanılmıştır. Bu bağlamda Toda-Yamamoto Nedensellik testi kullanılarak analizler gerçekleştirilmiştir. OVX ve GVZ endekslerindeki volatilite değişimlerinin BIST100 getirilerini öngörmede istatistiksel açıdan anlamlı ve ne kadar etkiye sahip olduğunu tespit etmek için yapılan bu çalışmada, bulgular ışığında, OVX ve GVZ değişkenlerinden; OVX değişkeninden BIST100 endeksi getirisine bir Granger nedensellik ilişkisi söz konusu değilken, GVZ değişkeninden BIST100R’a ise Granger nedeni olduğu tespit edilmiştir.