Akademik Veri Yönetim Sistemi
Dijital Vergileme, Prof.Dr. Mustafa MIYNAT & Prof.Dr. Tülin CANBAY, Editör, Gazi, Ankara, ss.61-97, 2022
Devletler sunmuş oldukları kamusal hizmetleri, sahip olduğu çeşitli kurumlar aracılığıyla yerine getirmektedir. Kamusal hizmet sunumunda çağın gerekliliklerini yerine getir(e)meyen devletlerin, çağın sunmuş olduğu refah seviyesini yakalayamayacağı aşikardır. Bu doğrultuda düşünüldüğünde, devletin tüm kurumlarında dijital dönüşümü yakalamak (yaşanılan bu çağda) bir lüks olarak değil, bir zorunluluk olarak ifade etmek daha doğru olacaktır. Dijitalleşme yolunda kararlı ve hızlı adımlar atma gayreti içinde olan (gelişmiş ve gelişmekte) dünya ülkeleri, eğitimden sağlığa, ulaşımdan ekonomiye tüm alanlarda çeşitli atılımlar gerçekleştirmektedir. Dünya ülkeleri sundukları kamusal hizmetler hususunda dijital çağı yakından takip etmektedir. Yapılan hizmet sunumlarında her ne kadar bir devrimden bahsetmek mümkün olmasa da evrim geçirdiği ifade edilebilir. Dolayısıyla kamusal alanda yaşanan dijitalleşme, yeni bir politika oluşumundan ziyade, kamusal hizmetlerin sunumu noktasında etkinliği artıracak farklılıklar meydana getirmiştir. Devletlerin gerçekleştirdiği kamusal hizmetlerin finansmanı noktasında en önemli kurumların başında, gelirlerinin temin edilmesinde başrolü üstlenen gelir idarelerinin geldiği söylenebilir. Devletler sahip oldukları gelir idareleri eliyle kamusal hizmetlerin finansmanını yerine getirmektedir. Son 30 yılda hızlanan dijital dönüşüm ile söz konusu kurumların sahip olması gereken özelliklerinde farklılaştığı görülmektedir. Dolayısıyla küresel düzeyde yaşanan bu dijital dönüşüm, yaşamın tüm alanlarını etkilediği gibi kamusal hizmet sunumlarında kritik role sahip olan gelir idarelerinde de bir değişime ve dönüşüme neden olduğu ifade edilebilir. Global düzeyde yaşanan pandeminin etkilerinin devam ettiği içinde bulunduğumuz süreçte, mükellefler tarafından yerine getirilen vergi ödevlerinin gelir idareleri tarafından dijital ortamda gerçekleştirilmesinin ne denli önem arz ettiği tekrar anlaşılmıştır. Kamusal hizmetlerin devamlılığı açısından en önemli ekonomik unsurlardan birini oluşturan Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), mükellef haklarını göz önünde bulundurarak, vergi hususunda gönüllü uyumu seviyesini ve hizmet sunumundaki kaliteyi yükselterek, vergi ve diğer gelirleri toplama misyonunu üstlenerek, bilişim ve enformasyonda yaşanan bu hızlı değişim ve dönüşümü yakalamak amacıyla çeşitli adımlar atmaktadır. Yapılan bu çalışma ile günümüz dünyasında yaşanan baş döndürücü dijitalleşme süreci noktasında, GİB kurumunun mevcut durumu, son yıllarda (kamusal hizmet ve sunum kalitesinin arttırmak amacıyla) yapmış olduğu otomasyon atılımlarının neler olduğu, neticesinde elde etmiş olduğu kazanımları, fırsatları, engelleri ve beklentileri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma üç kısım olarak hazırlanmıştır. Birinci kısımda dijitalleşme ile gelir idareleri arasındaki ilişkiye dair temel bilgiler verilmiştir. İkinci kısımda GİB’in mevcut otomasyon süreci, uygulamaları ve sayısal verileri değerlendirilmiştir. Üçüncü ve son kısımda ise GİB’in dijitalleşme uygulamalarına yönelik öneriler paylaşılmıştır.