Akademik Veri Yönetim Sistemi
Cinius Yayınları, İstanbul, 2020
Öykü, dünya üzerindeki serüvenimizin özetidir. Binlerce yıldır, deneyimlerimizi, hayallerimizi, beklentilerimizi dilin gücüne yaslanarak öykülerle anlatıyoruz. Yer, zaman, karakter fark etmeksizin insana dair her şey onun konusu. Öykünün tarihini incelemek insanoğlunun tarihini incelemek bir anlamda. Öykü, esnek bir tür olduğu için, evrendeki yerimiz ile ilgili bireysel ve toplumsal algı değiştiğinde gelişmelere yeni anlayışlara kolayca ayak uydurur. 19. yüzyıla kadar geleneksel öykülerin hakimiyeti sürerken bu yüzyıldan sonra modern öykü ortaya çıkar. Bilimsel bakış açısının topluma yayılması, okuma yazma oranındaki artış söz konusu gelişmenin temel nedenleridir. Daha önce de insanlar öyküler anlatırdı. Dini hikayeler, kıssalar, destanlar, fabllar, mesneviler, mitler, bir anlamda kadim öykülerdir. Bu öyküler, toplumsal işleve sahiptir ve kültür kodlarını yeni nesillere aktarmakla yükümlüdür. Onların biçimleri ve içerikleri yüzyıllar boyu değişmemiştir. Geleneksel öykülerin didaktik ve ahlaki yönleri ağır basar. Öykülerdeki her bir unsur sosyal hayatta bir davranış kalıbıyla örtüşür. Modern öykü böyle bir amaç gütmez. O, yalnızca kendi için vardır, yazarın bireysel üslubunu taşır, amacı salt sanattır. Modern öykü yaklaşık bir buçuk asırdır hayatımızda. Bütün samimiyetine ve canlılığına rağmen hak ettiği ilgiyi gördüğünü söylemek zor. Türün temel iii özellikleri üzerinde de belli bir mutabakat yok. Bu coşku dolu tür, zaman zaman şiirin vadilerinde, zaman zaman romanın sokaklarında dolaşmış, onlardan etkilenmiş, bazen onlara öykünmüştür. Poe, öyküyü şiirin altına romanın üstüne yerleştirir. İkisine de benzer ama ikisi de değil. Öykü, şiir ve romanın yanı sıra diğer edebi türlerin özelliklerini de taşır. Bu kadar geniş çaplı biçim ve içerik özelliklerine sahip olmasına rağmen öykü, şiir ve roman kadar popüler olamamıştır. Eleştirmenler, roman ve şiir tahlililerine daha çok zaman ve emek ayırmaktadır. Tür hakkında yazılan teorik çalışmalar yeterli değildir. Öykünün hakkettiği ilgiyi gördüğünü söylemek zor