Research Information System
Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol.27, no.3, pp.823-837, 2025 (TRDizin)
Bu çalışmada, Edgar Allan Poe’nun The Cask of Amontillado ve Ömer Seyfettin’in Beyaz Lale adlı öyküleri şiddet teması bağlamında karşılaştırılır. Araştırma eklektik bir metoda dayanmaktadır. Metin içi unsurlar kadar metin dışı unsurlar da analiz edilir. Edebi ve estetik değerlerin yanında yazarların biyografileri, dönem, sosyo kültürel yapı ve tarihsal arka plan gibi bileşenler de incelenir. Poe ve Seyfettin’in şahsi ve edebi hayatlarında dikkate değer benzerlikler vardır. Yazarlar, 19. yüzyılda farklı coğrafyalarda öykü türünün öncüleri olmuş ve türün gelişimine büyük katkıda bulunmuştur. Her iki yazar da etkili birer teorisyendir. Poe öykü türünü kuramsal açıdan şekillendirmiş, Seyfettin modern Türkçenin temellerini atmıştır. Poe ve Seyfettin hayatlarını yazarak sürdürmeye çalışmıştır. İkisi de bir süre orduda askerlik yapmış, zorluk dolu hayatları genç yaşta sona ermiştir. Poe ve Seyfettin bir çok eserinde şiddeti ana tema olarak kullanır. The Cask of Amontillado ve Beyaz Lale bu duruma iyi birer örnektirler. Poe, şiddeti Gotik ve romantic unsurlarla estetik bir biçimde sunar ve yeni ortaya çıkan burjuva sınıfı ile gücünü kaybetmeye başlamış aristokrasinin çatışmasını betimler. Seyfettin, Balkan Savaşları’nda yaşanan şiddeti realist bir üslup ile aktarır ve ideolojik motivasyonunun ip uçlarını verir. Günümüzde karşılaştırmalı edebiyat ile ilgili yöntem ve kapsam tartışmaları sürmektedir fakat temel felsefe değişmemiştir. Goethe, 19. yüzyılda dünya edebiyatı kavramını ortaya attığında, Avrupa'da yaklaşan savaşı öngörmüştür. O, edebiyat aracılığıyla ülkelerin birbirlerini daha iyi tanımaları halinde barış olasılığının artacağını savunmuştur. Umarım bu makale bu felsefeye katkıda bulunur. Anahtar Kelimeler: Edgar Allan Poe, Ömer Seyfettin, Şiddet, Tematoloji, Karşılaştırmalı Edebiyat.
Makale Türü: Araştırma
Abstract In this study, Edgar Allan Poe's The Cask of Amontillado and Ömer Seyfettin's Beyaz Lale (White Tulip) are compared in the context of the theme of violence. The research depends on an eclectic method. Extratextual elements as well as in-text elements are analyzed. In addition to literary and aesthetic values, components such as biographies of authors, periods, socio-cultural structure, and historical background are also emphasized. There are remarkable similarities in the personal and literary lives of Poe and Seyfettin. The authors were the pioneers of the story story in different geographies in the 19th century and contributed greatly to the development of the genre. Both writers are also influential theorists. Poe shaped the short story genre theoretically, and Seyfettin laid the foundations of modern Turkish. Poe and Seyfettin tried to sustain their lives by writing. Both of them served in the army for a while, and their lives full of hardships ended at a young age. Poe and Seyfettin implement violence as the main theme in many of their works. The Cask of Amontillado and the Beyaz Lale are good examples of it. Poe presents violence aesthetically with Gothic and romantic elements and depicts the conflict between the newly emerging bourgeois class and the aristocracy, which has begun to lose its power. Seyfettin conveys the violence experienced in the Balkan
Wars with a realist style and gives clues about his ideological motivation Today, debates on the methodology and scope of comparative literature continue, but the fundamental philosophy has not changed. When Goethe introduced the concept of world literature in the 19th century, he foresaw the impending war in Europe. He asserted that the possibility of peace would increase if countries got to know each other better through literature. I hope this article will contribute to that philosophy. Key Words: Edgar Allan Poe, Ömer Seyfettin, Violence, Thematology, Comparative Literature. Paper Type: Research