Afet Yönetiminin Dijital Dönüşümü: Afet Bilişimi, Büyük Sosyal Veri ve Yapay Zekânın Bütünleşik Rolü
Afet ve Risk Dergisi, sa.22, ss.1-23, 2026 (Scopus, TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Derleme
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.35341/afet.1820697
- Dergi Adı: Afet ve Risk Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Scopus, TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.1-23
- Manisa Celal Bayar Üniversitesi Adresli: Hayır
Özet
Bu çalışmada, afet yönetiminin dijital
dönüşümünde etkili olan “afet bilişimi”, “büyük sosyal veri” ve “yapay zekâ”
yaklaşımlarının kuramsal temellerinin incelenmesi, birbirleriyle etkileşim
biçimlerinin değerlendirilmesi ve afet yönetimine sundukları katkıların
tartışılması amaçlanmıştır. Web 2.0 teknolojilerinin gelişimiyle artış gösteren
kullanıcı kaynaklı verilerin afet bilişiminin dönüşümünde önemli bir bileşen
hâline geldiği ve aynı zamanda büyük sosyal veri olgusunun gelişimine zemin
hazırladığı görülmektedir. Mevcut literatür, sosyal medya platformlarından elde
edilen büyük ve çeşitli veri setlerinin afet öncesi risk farkındalığının
geliştirilmesi, afet sırasında durumsal farkındalığın artırılması ve afet
sonrasında iyileştirme faaliyetlerinin desteklenmesi açısından önemli fırsatlar
sunabileceğine işaret etmektedir. Son yıllarda bu verilerin işlenmesinde makine
öğrenmesi, derin öğrenme ve doğal dil işleme gibi yapay zekâ tekniklerinin
kullanımının, afet yönetiminde veri odaklı ve tahmine dayalı yaklaşımların
gelişimini desteklediği değerlendirilmektedir. Bu çalışma, afet bilişimi
çerçevesinde büyük sosyal veri ve yapay zekâ entegrasyonunun, afet yönetiminin
çeşitli aşamalarında bilgiye dayalı karar alma süreçlerini güçlendirebileceğini
göstermektedir. Sonuç olarak bu üç yaklaşımın kesişiminin, modern afet yönetimi
uygulamalarında toplumsal dayanıklılığı artırmaya yönelik bütüncül bir yaklaşım
oluşturma potansiyeli taşıdığı öngörülmektedir.
This study aims
to examine the theoretical foundations of “disaster informatics,” “big social
data,” and “artificial intelligence” approaches, which are instrumental
in the digital transformation of disaster management, evaluate their
interactions, and discuss their contributions to the field. It is observed that
the proliferation of user-generated data, driven by the advancement of Web 2.0
technologies, has become a crucial component in the transformation of disaster
informatics, concurrently paving the way for the phenomenon of "big social
data." The current literature indicates that large and diverse datasets
derived from social media platforms can offer significant opportunities for
enhancing pre-disaster risk awareness, increasing situational awareness during
a disaster, and supporting post-disaster recovery efforts. In recent years, the
application of artificial intelligence techniques such as machine learning,
deep learning, and natural language processing in analyzing this data has been
considered to support the development of data-driven and predictive approaches
in disaster management. This study demonstrates that integrating big social
data and artificial intelligence within the framework of disaster informatics
can strengthen informed decision-making processes across various stages of disaster
management. Consequently, it is anticipated that the intersection of these
three approaches holds the potential to establish a holistic approach aimed at
enhancing societal resilience in modern disaster management practices.