Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Alanında Güncel Konular ve Akademik Değerlendirmeler
Yaz yayınları, Afyonkarahisar, 2026
- Publication Type: Book / Vocational Book
- Publication Date: 2026
- Publisher: Yaz yayınları
- City: Afyonkarahisar
- Manisa Celal Bayar University Affiliated: Yes
Abstract
Multipl skleroz (MS), merkezi sinir sisteminde inflamasyon, demiyelinizasyon, gliozis ve nöroaksonal hasarın değişen oranlarda bir arada bulunduğu kronik, immün aracılı bir hastalıktır. Klinik görünüm; lezyonların yerleşimi, hastalık fenotipi ve inflamatuvar-nörodejeneratif süreçlerin göreli ağırlığına bağlı olarak önemli ölçüde değişkenlik gösterebilir. Bu heterojenlik, rehabilitasyonun yalnızca kas kuvveti veya yürüme gibi tek bir alana değil; motor, duyusal, bilişsel ve hasta merkezli fonksiyonel hedeflere göre bireyselleştirilmesini gerektirir (Filippi et al., 2018; Reich, Lucchinetti, & Calabresi, 2018).
Propriyoseptif nöromusküler fasilitasyon (PNF), çok düzlemli hareket paternleri, manuel direnç, duyusal girdiler ve tekrarlı motor uygulamayı bir arada kullanan bir rehabilitasyon yaklaşımıdır. MS’de PNF, hastalığın seyrini değiştiren bağımsız bir tedavi olarak değil, bireysel fonksiyonel hedeflere yönelik kapsamlı rehabilitasyon programının bir bileşeni olarak değerlendirilmelidir. Son yıllarda yayımlanan randomize kontrollü çalışmalar; kuvvet, denge, yürüme, yorgunluk, solunum-yutma işlevleri ve yaşam kalitesi gibi farklı sonuçlarda potansiyel yararlar bildirmiştir. Bununla birlikte örneklem büyüklüklerinin küçük, müdahale protokollerinin heterojen ve takip sürelerinin kısa olması, sonuçların genellenmesini sınırlandırmaktadır (Hindle, Whitcomb, Briggs, & Hong, 2012; Katırcı Kırmacı et al., 2025; Kesebir et al., 2024; Öğüt, Polat, Ekmekyapar Fırat, & Ergun, 2026; Yücekaya et al., 2025).