Bu araştırmada onyedi, onsekiz ve ondokuzuncu yüzyıllarda bestelenmiş klâsik Türk mûsikîsi sözlü eserlerinden çember murabba‘ bestelerin güfte-usûl ve ezgi-usûl uyumuna yönelik durum tespit çalışması yapılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden belgesel tarama ve doküman incelemesi yöntemleri kullanılmıştır. Belgesel taramada yetmiş iki eserin notasına ulaşılmıştır. Beste formundaki eserlerin biri hariç vezinleri tespit edilmiş ve gruplara ayrılmıştır. Elde edilen bulgulara göre sınıflandırılmış vezinlere ait eserlerin usûl şemasında güfte dağılımları ve ezginin seyrine göre ezgi-usûl ilişkisi gösterilmiştir. Araştırma sonunda; çember usûlünde bestelenen eserlerin 56’sının fâ’ilâtün / fâ’ilâtün / fâ’ilâtün / fâ’ilün, 9’unun mefâ’îlün / mefâ’îlün / mefâ’îlün / mefâ’îlün, 4’ünün fe’ilâtün / fe’ilâtün / fe’ilâtün / fe’ilün (fa’lün), 1’inin mefâ’ilün / fe’ilâtün / mefâ’ilün / fe’ilün, 1’inin ise mef’ûlü/fâ‘ilâtü/mefâ‘îlü/fâ‘ilün vezninde olduğu, güftelerin usûl ile uyumu olduğu gibi ezgilerin de uyumlu olduğu sonuçlarına varılmıştır.
In this article, a case study was carried out on the harmony of usûl (rhythmic pattern) with aruz (meter), andmelody with lyrics of çenber usûl compositions from the oral works of classical Turkish music composed in theseventeenth, eighteenth and nineteenth centuries. Documentary screening and document review methods wereused in the study. Seventy-two notes of the work were found in the documentary screening. Except for one of theworks in the beste form, the rhythms were identified and divided into groups. According to the findingsobtained, the distribution of the works belonging to the classified rhythms in the tempo schematics and themelody-tempo relationship according to the course of the melody were shown. At the end of the research it wasfound that 56 of the works composed in the çenber usûl are fâ'ilâtün / fâ'ilâtün / fâ'ilâtün / fâ'ilün; 9 of the worksare mefâ'îlün / mefâ'îlün / mefâ'îlün / mefâ'îlün / mefâ'îlün, 4 are fe'ilâtün / fe'ilâtün / fe'ilâtün / fe'ilün(fâ'il); 1mefâ'il / fe'ilâtün / mefâ'ilün / fe'ilün and 1 of them were in the of mef'ûlü / fâ'ilâtü / mefâ'îlü / fâ'il rhythm, andthat the tempos are compatible with the lyrics, as well as with the melodies.
