Akademik Veri Yönetim Sistemi
Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. , cilt.26, ss.64-81, 2025 (Hakemli Dergi)
Kur'ân-ı Kerim'de bu mübarek kitabın ramazan ayında Kadir gecesi olarak adlandırılan bir gecede indirildiği ifade edilmektedir. Ancak bu gecenin ramazanın hangi günü olduğu konusunda kaynaklarda farklı rivayetler bulunmaktadır. Bu çalışma, İslam tarihinin en önemli olaylarından biri olan ilk vahyin nüzul zamanını multidisipliner bir yaklaşımla tespit etmeyi amaçlamaktadır. Kur'ân-ı Kerîm'in indirilmeye başladığı gün ve ay konusunda kaynaklarda net bir bilginin bulunmaması, siyer kronolojisinin temel problemlerinden birini oluşturmaktadır. Çalışma, bu belirsizliğin temel nedenlerinden biri olarak gösterilen Câhiliye dönemi Araplarının nesî uygulamasını ele almakta ve bu uygulamanın kronolojik hesaplamalara etkisini sorgulamaktadır. Araştırmada tefsir, hadis ve siyer kaynakları sistematik olarak taranmış; ilk vahyin zamanına dair rivayetler analiz ve mukayese yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Nesî meselesine dair Kur’ân ayetleri ve erken dönem kaynakları incelenerek, bu uygulamanın yaygın kanaatin aksine ayların yerinin değil hükmünün değiştirilmesinden ibaret olduğu sonucuna varılmıştır. Bulgular, müfessirlerin el-Kadr sûresinin tefsirinde farklı tarihler nakletmelerine rağmen, el-Bakara ve ed-Duhân sûrelerinde Ramazan’ın 24. günü üzerinde ittifak ettiklerini göstermektedir. Hadis kaynaklarında kırk beşin üzerinde farklı rivayet tespit edilmiş; şârihler Kadir gecesinin, ramazanın son on gününün tek gecelerinde aranmasının gerektiğini vurgulamışlardır. Siyer kaynakları ise İbn İshâk'ın Bedir savaşını referans alması nedeniyle ramazanın 17. gecesine yoğunlaşmaktadır. Çalışma kesin bir tarihe ulaşılamasa da ilk vahyin ramazanın 17'si pazartesi veya cuma günü inmiş olabileceği yönünde güçlü bir tahminde bulunmaktadır. Kadir gecesinin Hz. Ali'nin şehadet tarihi gibi tarihî karinelerle ilişkilendirilmesi konuya farklı bir perspektif kazandırmaktadır.