Engelli bireylerin haklarına erişiminde sivil toplum kuruluşlarının rolü: Türkiye Sakatlar Derneği örneği
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Uşak Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Doç. Dr. Cemile Zehra Köroğlu
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışma, makro sosyal hizmet bağlamında engelli bireylerin deneyimledikleri hak ihlallerini açıklamayı ve bu ihlallerin giderilmesinde sivil toplum kuruluşlarının rolünü değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma metodolojisi çerçevesinde, 2023 yılı Aralık ayı ve 2024 yılı Ocak ayı arasında, Türkiye Sakatlar Derneği İzmir Şubesi'nin yöneticileri, üyeleri ve gönüllüleri ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak derinlemesine bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler sonucuna elde edilen veriler, MAXQDA 2020 nitel araştırma programı kullanılarak analiz edilmiş ve çeşitli bulgulara ulaşılmıştır. Bulgulara göre, engellilerin deneyimledikleri problemler sıklıkla erişilebilirlik kavramı, dışlanma ve damgalanma ile ilişkilendirilmiştir. Derneğe üye olma motivasyonlarına bakıldığında, yöneticilerin hak temelli çalışmalar yapma ve engelli bireylere yardımcı olma motivasyonuna sahip oldukları görülürken, engelli üyelerin motivasyonlarını sosyalleşme ihtiyacı ve yardım alma düşüncesi oluşturmuştur. Gönüllü bireylerin motivasyonlarını ise, engellilere yardım etme ve farkındalık kazandırma isteği oluşturmuştur. Araştırma sonucunda dernek faaliyetleri makro sosyal hizmet bağlamında ele alınmıştır. Faaliyetlerin çoğunluğunu sosyokültürel aktiviteler oluşturmakla birlikte makro düzeydeki faaliyetlerin yetersiz olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Engellilerin dernek aracılığı ile elde ettikleri hak kazanımlarının oldukça kısıtlı kaldığı görülmüş ve sivil toplum kuruluşlarının lobicilik ve savunuculuk faaliyetlerinin yanı sıra toplumda engelli farkındalığını arttırmaya yönelik gerçekleştirecekleri çalışmalara duyulan ihtiyaç ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Engellilik, Makro Sosyal Hizmet, Sivil Toplum Kuruluşları