Akademik Veri Yönetim Sistemi
Mikrobiyoloji bulteni, cilt.59, sa.4, ss.542-552, 2025 (SCI-Expanded, Scopus, TRDizin)
Sıtma, enfekte dişi anofel cinsi sivrisineklerin taşıdığı Plasmodium parazitlerinin neden olduğu ciddi bir enfeksiyondur. Plasmodium falciparum, dünya genelindeki sıtma ölümlerinin ana nedenidir ve şiddetli olgularda koma, metabolik asidoz ve böbrek yetmezliği gibi komplikasyonlara yol açabilir. Bu çalışmada, yüksek parazitemili P.falciparum enfeksiyonu tanısı alan ve intravenöz (IV) artesunat ile tedavi edilen bir olgu sunulmuştur. Hasta, Liberya seyahati öyküsü olan 52 yaşında bir erkek olup, başvuru sırasında trombositopeni ve hemotokezya nedeniyle üniversite hastanesine sevk edilmiştir. Hasta daha sonra metabolik asidoz ve akut böbrek yetmezliği gibi şiddetli sıtma bulguları göstermiştir. Laboratuvar tetkiklerinde lökosit sayısı 9370/mm³, hemoglobin 18.3 g/dL, trombosit sayısı 11000/μL, aspartat aminotransferaz 57 U/L, alanin aminotransferaz 28 U/L, gama-glutamil transferaz 160 U/L, laktat dehidrogenaz 629 U/L, total bilirubin 8 mg/dL, direkt bilirubin 4.64 mg/dL, kreatinin 1.69 mg/dL, protrombin zamanı 14.9 saniye, uluslararası normalize oran 1.27 ve C-reaktif protein 247.7 mg/L olarak saptanmıştır. Hastadan yapılan Giemsa boyalı ince yayma kan preparatları, Abbott BiolineTM Malaria Ag P.f/P.v hızlı tanı kiti ve gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyon analizi sonucu etken P.falciparum olarak saptanmıştır. IV artesunat ve sekonder enfeksiyonlara karşı meropenem tedavisi uygulanmış, tedaviye hızlı yanıt alınmıştır. Parazit yoğunluğu tedavi süresince düzenli olarak izlenmiş ve oral tedaviye geçilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü ve Türkiye Halk Sağlığı Genel Müdürlüğünün sıtma tedavi algoritmalarına göre, şiddetli sıtma tedavisinde IV artesunat birinci tercih olarak önerilmektedir. Endemik bölgelere seyahat eden hastalarda açıklanamayan ateş ve grip benzeri semptomlar görüldüğünde, sıtma mutlaka ayırıcı tanıda düşünülmeli ve hızlı bir şekilde tanı konularak tedaviye başlanmalıdır. Erken tanı ve artesunatın hızlı etki gösteren mekanizması morbidite ve mortalite oranlarının önemli ölçüde düşürülmesine katkı sağlayacaktır. Bu olguda, artesunatın hızlı etkisi ve parazitemi takibindeki belirgin düşüş açıkça gözlemlenmiştir. Bu olgu raporunda, parazitemi izleminin, hasta tedavisinin yönlendirilmesinde kritik bir rol oynadığı ve klinisyenler ile mikrobiyologlar için önemli bir rehber niteliğinde olduğu değerlendirilmiştir.