Preoperatif oral karbonhidrat solüsyonu kullanılmasınınhasta anksiyetesi, konforu ve postoperatif ağrı, bulantı ve kusma üzerine etkisinin incelenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Manisa Celal Bayar Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2011

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMEL ÇAKAR

Danışman: EMEL YILMAZ

Özet:

Preoperatif oral karbonhidrat solüsyonu kullanılmasının hasta anksiyetesi, konforu ve postoperatif ağrı, bulantı ve kusma üzerine etkisinin incelenmesiÖZETBu araştırma, elektif tiroidektomi ameliyatı yapılacak hastalarda ameliyat öncesi dönemde açlık süresini azaltmak için oral karbonhidrat solüsyonu kullanılmasının hasta anksiyetesi, konforu ve ameliyat sonrası dönemde ağrı, bulantı ve kusma üzerine etkilerinin incelenmesi amacıyla deneysel (randomize-kontrollü) olarak yapılmıştır.Araştırma öncesinde Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Etik Kurulu'ndan etik kurul onayı alınmıştır. Araştırmaya katılan tüm hastalara araştırmanın amacı, yöntemi ve beklenen yararları Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu kullanılarak açıklanmış ve izinleri alınmıştır.Araştırma, Manisa Alaşehir Devlet Hastanesi Cerrahi Kliniğinde 1 Mart 2011 ?1 Eylül 2011 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini tiroidektomi planlanan, çalışmaya katılmayı kabul eden ve sınırlamalara uygun olarak seçilen 90 hasta oluşturmuştur. Araştırmada gerekli vaka sayısını belirlemek amacıyla güç analizi (power analiz) yapılmıştır. Evreni temsil etmek üzere örneklem hacmi; 0.05 anlamlılık düzeyinde, %95 güven aralığında, %80 güçte toplam vaka sayısı 90 olarak belirlenmiştir.Çalışmaya katılan hastalar; prospektif olarak rastlantısal örneklem seçimi ile 30'ar kişilik üç grup oluşturularak yapılmıştır. Grup I (kontrol grubu); Ameliyattan önceki geceden itibaren (Gece saat 24.00) ağızdan hiçbir şey içirilmeyen veya IV olarak hiçbir şey verilmeyen, rutin açlık uygulaması yapılan 30 hasta oluşturmuştur. Grup II; Ameliyattan önceki gece saat 24.00 ile ameliyattan 2 saat öncesine kadar IV olarak %5 Dekstroz 1000 ml verilen ve ağızdan hiçbir şey verilmeyen 30 hasta oluşturmuştur. Grup III; Ameliyattan önceki gece saat 24.00'de 800 mL ve ameliyattan 2 saat önce 400 mL oral karbonhidrat solüsyonu (Preop-Nutricia-%12.5 karbonhidrat, 50 kcal 100 mL-1, 290 mOsm kg-1, pH: 5.0) içirilen 30 hasta oluşturmuştur. Hastaların, girişim dışında sonuçlarını etkileyebilecek yaş, cinsiyet, komorbidite, beden kitle indeksi (BKİ), ameliyatı yapan hekim vb gibi karıştırıcı değişkenlerin tabakalı randomizasyon yöntemi ile araştırma gruplarında benzer olması sağlanmıştır.Veriler; Cerrahi I polikliniğine tiroid şikâyetiyle başvuran, tiroidektomi planlanan hastalardan ameliyattan önceki gün toplanmaya başlanmıştır. Veriler hastaları tanıtıcı bilgi formu, hastaların ameliyat öncesi açlık, susuzluk, ağız kuruluğu, baş ağrısı vb. ve ameliyat sonrası bulantı, kusma, ağrı gibi komplikasyonlar ve vital bulguların kaydedildiği form ve ?Durumluluk-Sürekli Kaygı Envanteri? kullanılarak toplanmıştır. Ayrıca hastalara ilişkin bazı bilgiler (yaş, cinsiyet, BMI, tanı, eğitim durumu, özgeçmişi) hasta dosyasından, hasta ile yüz yüze görüşülerek elde edilmiş ve araştırmacı tarafından hazırlanan forma kayıt edilmiştir.Ameliyattan önceki gece ve ameliyattan hemen önce tüm hastalara durumluluk ve sürekli kaygıyı gösteren Durumluluk Sürekli Kaygı Envanteri uygulanmıştır.Hasta konforunu değerlendirmek amacı ile ameliyat öncesi gece, ameliyat sabahı (06) ve ameliyattan hemen önceki açlık, susuzluk, ağız kuruluğu, halsizlik, yorgunluk ve üşüme hisleri ve baş ağrısı Visual Analog Skala (VAS) ile değerlendirilerek sorgulanmıştır.Ameliyat sonrası dönemdeki bulantı, kusma ve ağrı da VAS ile ameliyat sonraki 0., 2., 4., 8. ve 24. saatlerde değerlendirilmiştir. Ameliyat öncesi ve ameliyat süresince hastaların 20.dk, 40.dk, 60.dk, 80.dk, 100.dk, 120.dk larda ve ameliyat sonrası 0.saat, 2.saat, 8.saat ve 24. saatlerde hastaların kan şekeri, TA, ateş ve nabız ölçümleri yapılarak kaydedilmiştir.Araştırmadan elde edilen verilerin analizi; bilgisayarda SPSS 15.0 (Statistical Package For Social Science) paket programı ile değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde sayı, yüzde, Kolmogrov Smirnov testi, Krusskal Walles Testi, Mann-Whitney U Testi, Friedman ve Wilcoxen Testi, bağımlı gruplarda t testi ve genelleştirilmiş doğrusal model kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık için p 0.05). Ameliyat sabahı (06) açlık durumları ile gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p 0.05). Ameliyat sabahı (06) ve anestezi uygulanmadan hemen önce susuzluk durumları ile gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark belirlenmiştir (p 0.05). Ameliyat sabahı (06) ve anestezi uygulanmadan hemen önce susuzluk durumları ile gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark belirlenmiştir (p 0.05). Ameliyat sabahı (06) ağız kuruluğu durumları ile gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p 0.05).Grupların ameliyattan önceki gece ve ameliyat sabahı (06) halsizlik durumları ile gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p>0.05). Anestezi uygulanmadan hemen önce halsizlik durumları ile gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark belirlenmiştir (p 0.05). Ameliyat sabahı (06) üşüme durumları ile gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p 0.05). Hastaların ameliyat sabahı (06) baş ağrısı durumları ile gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p 0.05).Hastaların ameliyat öncesi, ameliyat esnası 20., 40., 60., 80., 100., 120.dk'larda ve ameliyat sonrası 0., 2., 8., 24. saatlerdeki kan şekeri, ateş, sistolik ve diyastolik tansiyon puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark belirlenmemiştir (p>0.05). Ancak nabız puan ortalamaları arasında ameliyat esnası 120. dk ve ameliyat sonrası 0. saat hariç istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05).Araştırma sonucunda; tiroidektomi planlanan hastalarda oral karbonhidrat solüsyonu kullanımının ameliyat öncesi hasta konforunu olumlu yönde etkilediği ve ameliyat sonrası komplikasyonları arttırmadığı saptanmıştır.Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda, ameliyat öncesi uygun açlık protokollerinin oluşturulması, açlık yönetimi konusunda bilgi ve farkındalığın artırılması, oral karbonhidrat solüsyonu kullanımı ile ilgili daha büyük örneklemlerle farklı ameliyatlar öncesi ve daha geniş kapsamlı araştırılmaların yapılması önerilmektedir. Yapılacak araştırmaların bu konudaki gereksinimlerin giderilmesine yarar sağlayacağı düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler; Oral karbonhidrat solüsyonu, anksiyete-kaygı, hasta konforu, ameliyat öncesi açlık, ameliyat sonrası komplikasyonlar